Agriculture Union Budget 2026 : केंद्रीय अर्थसंकल्प २०२६ मध्ये कोकणचा काजू, चंदन आणि ‘SHE-मार्ट्स’ बाबत मोठ्या घोषणा. वाचा शेतकऱ्यांचे नशीब बदलणारे ५ महत्त्वाचे मुद्दे.
विशेष प्रतिनिधी | नवी दिल्ली
नमस्कार मंडळी! शेती म्हटलं की आपल्या डोळ्यासमोर काय येतं? ऊस, कापूस, गहू किंवा तांदूळ… बरोबर ना? पण, तुम्हाला कधी वाटलंय का की आपल्या कोकणातला काजू किंवा डोंगरातलं चंदन हेच उद्या भारताची नवी ओळख बनू शकतं?
जर तुम्ही शेतकरी असाल किंवा शेतीवर प्रेम करणारे असाल, तर २०२६ च्या केंद्रीय अर्थसंकल्पातील कृषी क्षेत्रासाठीच्या घोषणा तुम्हाला नक्कीच सुखावह वाटतील. कारण, या वेळी सरकारने नेहमीच्या पिकांच्या पलीकडे जाऊन काहीतरी ‘हटके’ विचार केला आहे. चला, सोप्या भाषेत समजून घेऊया की नेमकं काय दडलंय या बजेटमध्ये!
गव्हा-तांदळाच्या पलीकडे: ‘निश फार्मिंग’चा जमाना
या वेळी सरकारने पारंपरिक शेतीसोबतच ‘विशेष पिकांवर’ (High Value Crops) लक्ष केंद्रित केलं आहे. ज्या पिकांना जागतिक बाजारात जबरदस्त मागणी आहे आणि ज्यातून शेतकऱ्यांच्या खिशात चार पैसे जास्त खुळखुळतील, अशा पिकांना ‘प्रीमियम ब्रँड’ बनवण्याचं स्वप्न सरकारने पाहिलं आहे.
यालाच आपण सोप्या भाषेत ‘शेती-खळे’ संकल्पनेचा आधुनिक अवतार म्हणू शकतो.
बजेटमधील ‘टॉप ५’ महत्त्वाचे मुद्दे: Agriculture Union Budget 2026
१. कोकणचा काजू बनणार ‘ग्लोबल ब्रँड’: कोकणातील आणि किनारपट्टीवरील माझ्या शेतकरी मित्रांसाठी ही मोठी बातमी आहे. काजू आणि नारळाला आता फक्त स्थानिक पीक मानलं जाणार नाही. भारतीय काजूला जागतिक बाजारात ‘प्रीमियम’ दर्जा मिळावा, यासाठी सरकार थेट मदत करणार आहे. यामुळे निर्यातीत वाढ होईल आणि भावही चांगला मिळेल.
२. डोंगराळ भागात ‘ड्राय फ्रुट्स’ची क्रांती: पर्वतीय किंवा डोंगराळ भागात जिथे शेती करणे कठीण असते, तिथे आता जर्दाळू, अक्रोड आणि बदाम या पिकांसाठी विशेष पॅकेज दिले जाईल. यामुळे तिथल्या शेतकऱ्यांचे उत्पन्न नक्कीच वाढेल.
३. पुन्हा येणार चंदनाचा सुगंध: एकेकाळी चंदन ही भारताची ओळख होती, ती परत मिळवण्यासाठी सरकार सज्ज झालंय. चंदनाची शेती आणि कोको (ज्यापासून चॉकलेट बनतं) उत्पादनाला चालना दिली जाईल. कोकोमुळे स्थानिक चॉकलेट उद्योगाला हक्काचा कच्चा माल मिळेल.
४. महिलांसाठी ‘SHE-मार्ट्स’: गावाकडच्या महिला फक्त शेतात राबणार नाहीत, तर त्या मालकही बनतील. ग्रामीण भागातील महिलांच्या नेतृत्वाखालील उद्योगांसाठी ‘SHE-मार्ट्स’ उभे केले जातील. यामुळे महिलांना स्वतःच्या पायावर उभं राहण्याची मोठी संधी मिळेल.
५. ‘भारत-विस्तार’ – शेतकऱ्यांचा AI मित्र: शेतीत तंत्रज्ञान नको असं म्हणून चालणार नाही. शेतकऱ्यांना स्वतःच्या भाषेत माहिती मिळावी, पिकांचे निर्णय घेता यावेत, यासाठी ‘भारत-विस्तार’ हे बहुभाषिक ‘आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स’ (AI) टूल आणले जाईल. हे टूल तुमची उत्पादकता वाढवण्यासाठी मदत करेल.
आयुर्वेदिक शेतीला सुगीचे दिवस
जगाला आता आयुर्वेद कळू लागलाय. त्यामुळे औषधी वनस्पतींची मागणी वाढली आहे. हे ओळखून सरकारने औषधी शेतीसाठी आणि त्यांच्या निर्यातीसाठी एक खास रणनीती आखली आहे.
थोडक्यात सांगायचं तर, हे बजेट म्हणजे केवळ आकड्यांचा खेळ नाही, तर भारतीय शेतीला ‘मॉडर्न’ आणि ‘श्रीमंत’ बनवण्याचा एक प्रयत्न आहे.
तुम्हाला काय वाटतं, काजू आणि चंदनासारख्या पिकांना प्रोत्साहन दिल्याने खरोखरच सामान्य शेतकऱ्याचे उत्पन्न दुप्पट होईल का? तुमचं मत कमेंट्समध्ये नक्की सांगा!
