मार्चमध्येच मे महिन्याचा उन्हाळा: शेती पुढील संकट की संधी?

होळी अजून यायची आहे, पण सूर्याने आतापासूनच आपले ‘रौद्र रूप’ दाखवायला सुरुवात केली आहे. घराबाहेर पडलं की अंगाची लाहीलाही होतेय. पण विचार करा, आपल्या शेतात उभ्या असलेल्या पिकांचं काय होत असेल?

यंदा मार्चमध्येच तापमान सरासरीपेक्षा ५ ते ७ अंशांनी वाढण्याची शक्यता आहे. हे बदलतं हवामान आपल्या शेतीचं गणित कसं बिघडवतंय आणि यात कुठल्या संधी दडल्या आहेत, तेच आज आपण बघणार आहोत.

वाढत्या उन्हाचा रब्बी पिकांना फटका

गहू आणि मोहरीची धाकधूक

सध्या आपला गहू ऐन भरात आहे, काही ठिकाणी दाणे भरत आहेत. अशा वेळी जर अचानक उष्णता वाढली, तर गव्हाचा दाणा हवा तसा फुगत नाही. तो चपटा किंवा बारीक राहतो. यामुळे साहजिकच पोत्यांचं वजन भरत नाही आणि शेतकऱ्याचं नुकसान होतं.

मोहरीच्या बाबतीतही तेच! जास्त उन्हामुळे शेंगा लवकर वाळतात आणि काढणी करताना त्या शेतातच तडकून दाणे सांडतात. यामुळे कष्टाने पिकवलेलं पीक हातातून जाण्याची भीती निर्माण झाली आहे.

बचावासाठी काय करता येईल?

• शक्य असल्यास पिकांना रात्री किंवा पहाटे पाणी द्या. दुपारी पाणी देणं टाळा कारण वाफेमुळे मुळांना इजा होऊ शकते.
• स्प्रिंकलर (तुषार सिंचन) असेल तर त्याचा वापर करा, यामुळे पिकाभोवतीचा ओलावा टिकून राहील आणि तापमान थोडं कमी जाणवेल.

बाजारात काय घडतंय? लिंबू आणि कलिंगडाचा भाव वधारला

लिंबाचे दर गगनाला!

तुम्ही गेल्या दोन दिवसात बाजारात लिंबू घ्यायला गेलात का? सध्या लिंबाचे दर ७० ते ८० रुपये किलोच्या पार गेलेत. उन्हाचा कडाका वाढला की साहजिकच लिंबू सरबत आणि थंड पेयांची मागणी वाढते. ज्यांच्याकडे लिंबाच्या बागा आहेत, त्यांच्यासाठी मात्र हा उन्हाळा ‘कॅश’ करून घेण्याची वेळ आहे.

कलिंगड आणि काकडीची लगबग

शरीराला थंडावा देणाऱ्या फळांची मागणी आता प्रचंड वाढणार आहे. त्यामुळे अनेक शेतकरी आता कलिंगड, खरबूज आणि काकडीच्या लागवडीसाठी घाई करत आहेत. कारण येत्या दोन-तीन महिन्यात या पिकांना चांगला भाव मिळण्याची खात्री आहे.

उन्हाळी पिकांचे स्मार्ट नियोजन

कमी पाण्यात जास्त फायदा

आता पाणी जपून वापरण्याची वेळ आली आहे. जर तुमच्याकडे पाणी कमी असेल, तर उन्हाळी मूग किंवा उडीद घेण्याचा विचार करा. ही पिके ६० ते ७० दिवसांत येतात आणि जमिनीचा कसही वाढवतात.

व्यावहारिक सल्ला: मल्चिंगचा वापर

जर तुम्ही फळभाज्या लावणार असाल, तर ‘मल्चिंग पेपर’ जरूर वापरा. यामुळे जमिनीतील ओलावा लवकर उडून जात नाही आणि पाण्याची ५०% पर्यंत बचत होते. हा छोटासा खर्च तुम्हाला उन्हाळ्यात मोठं उत्पादन मिळवून देऊ शकतो.

निष्कर्ष: निसर्गाशी जुळवून घेताना…

बदलतं हवामान ही आता दरवर्षीचीच गोष्ट झाली आहे. कधी अवकाळी पाऊस तर कधी अवेळी उन्हाळा! पण या संकटातही जो शेतकरी बाजाराची नाडी ओळखतो, तोच टिकतो. गव्हाचं नुकसान होत असताना लिंबू किंवा कलिंगडासारख्या पिकातून पैसा कमवणं, हेच आजच्या काळातील खरं ‘स्मार्ट फार्मिंग’ आहे.

आपल्या शेतात पाण्याची सोय बघा आणि त्यानुसार पिकाचं नियोजन करा. काळजी घ्या आणि सतर्क राहा!

लेखक / संपादक

marathi bigg boss

सचिन पोपळघट गेल्या ८ वर्षांपासून कृषी अभ्यासक म्हणून कार्यरत असून, 'शेतकरी हाच खरा 'marathi bigg boss' या ध्येयाने मी काम करत आहे. तंत्रज्ञान आणि शेतीची सांगड घालून, सरकारी योजना व पीक विम्याची अचूक माहिती सोप्या भाषेत शेतकऱ्यांपर्यंत पोहोचवणे हाच माझा उद्देश आहे. ८ वर्षांचा प्रदीर्घ अनुभव आणि जमिनीवरची माहिती यामुळे हजारो शेतकऱ्यांचा विश्वास सार्थ ठरवत आहे