सध्या राज्यात रब्बी हंगामाची लगबग सुरू आहे. गहू, हरभरा, ज्वारी आणि मोहरीची पेरणी गतीने सुरू असतानाच, शेतकऱ्यांसाठी एक अत्यंत महत्त्वाची आणि दिलासादायक बातमी आहे. प्रधानमंत्री फसल विमा योजनेअंतर्गत (PMFBY) रब्बी हंगाम २०२६-२७ साठी अधिकृत पोर्टलवर अर्ज भरण्यास सुरुवात झाली आहे. पण, यावर्षीची सर्वात मोठी आणि खास बाब म्हणजे, आता ‘वन्य प्राण्यांमुळे होणारे पिकांचे नुकसान’ (Wild animal attack cover) देखील या विम्यात कव्हर केले जाणार आहे.
राज्यातील शेतकऱ्यांसाठी हा निर्णय अत्यंत महत्त्वाचा मानला जात आहे. रानडुक्कर, रोही (निलगाय), हरणे यांसारख्या वन्य प्राण्यांमुळे उभ्या पिकाचे मोठे नुकसान होते, हा राज्यातील शेतकऱ्यांचा कायमचा डोकेदुखीचा विषय राहिला आहे. हातातोंडाशी आलेला घास हिरावला गेल्यावर शेतकऱ्यांना कुणाकडे दाद मागावी हे समजत नसे. मात्र, यंदा अर्ज करताना हा नवा पर्याय उपलब्ध करून दिल्याने शेतकऱ्यांमध्येही मोठी उत्सुकता पाहायला मिळत आहे.
नवा ‘Wild Animal Attack Cover’ पर्याय नेमका काय आहे? यंदा पीक विमा पोर्टलवर अर्ज भरताना ‘वन्य प्राण्यांच्या हल्ल्यामुळे होणारे पिकांचे नुकसान’ हा अतिरिक्त (Add-on) पर्याय देण्यात आला आहे. जर शेतकऱ्यांनी पीक विमा भरताना या पर्यायावर टिक (Select) केले, तर भविष्यात वन्य प्राण्यांनी शेतात घुसून पिकाची नासधूस केल्यास, त्याची रीतसर नुकसान भरपाई विमा कंपनीकडून दिली जाईल. यासाठी नाममात्र अतिरिक्त प्रीमियम असू शकतो, जो राज्य सरकार किंवा शेतकरी यांच्या वाट्यानुसार ठरवला जातो.
कोणकोणत्या रब्बी पिकांसाठी काढता येईल विमा? या योजनेअंतर्गत प्रामुख्याने खालील पिकांचा समावेश करण्यात आला आहे:
- अन्नधान्य पिके: गहू, रब्बी ज्वारी
- कडधान्ये: हरभरा (चना)
- गळीत धान्ये: मोहरी, करडई, उन्हाळी भुईमूग
शेतकऱ्यांनी अर्ज कुठे आणि कसा करावा? शेतकरी स्वतः घरबसल्या किंवा जवळच्या केंद्रावर जाऊन विमा भरू शकतात:
- अधिकृत पोर्टल: pmfby.gov.in या वेबसाइटवर जाऊन शेतकरी स्वतःच्या मोबाइल किंवा लॅपटॉपवरून थेट अर्ज करू शकतात.
- CSC केंद्रे: गावातील किंवा जवळच्या महा-ई-सेवा (CSC) केंद्रावर जाऊन तुम्ही फॉर्म भरून घेऊ शकता.
- बँक किंवा कृषी कार्यालय: ज्या बँकेत तुमचे खाते आहे, तिथे किंवा तालुका कृषी अधिकाऱ्यांच्या मार्गदर्शनाखाली हा विमा काढता येतो.
अर्ज करण्यासाठी आवश्यक कागदपत्रे:
- अद्ययावत ७/१२ आणि ८-अ चा उतारा
- बँक पासबुकची झेरॉक्स (ज्यामध्ये आधार लिंक आहे)
- आधार कार्ड
- पीक पेरणीचे स्वयंघोषणापत्र किंवा तलाठी/कृषी सहाय्यकांनी दिलेले पेरणी प्रमाणपत्र
महत्त्वाचा सल्ला: पीक विम्याचा अर्ज भरताना नेहमी शेवटच्या तारखेची वाट पाहू नका. शेवटच्या काही दिवसांत सर्व्हर डाऊन होणे किंवा पोर्टल संथ चालणे यासारख्या तांत्रिक अडचणी वारंवार येतात. त्यामुळे पेरणी पूर्ण होताच लगेचच आपला विमा उतरवून घ्या. तसेच, अर्ज सबमिट करण्यापूर्वी फॉर्मवर ‘वन्य प्राणी नुकसानीचा पर्याय’ निवडला आहे की नाही, आणि पिकाचा गट क्रमांक अचूक आहे का, याची स्वतः एकदा खात्री नक्की करा.