कापूस उत्पादक शेतकरी मित्रांनो, राम राम!
आपल्या पांढऱ्या सोन्याला म्हणजेच कापसाला अखेर झळाळी मिळताना दिसत आहे. गेले काही महिने बाजारात असलेली मंदी आणि ढासळलेले भाव पाहून तुमच्या मनात जी धडधड होती, त्याला आता थोडा ब्रेक लागणार आहे. आजची बातमी खास तुमच्यासाठी आहे, कारण अकोला आणि यवतमाळच्या बाजारात कापसाने उसळी घेतली असून, भावाने चक्क ८,००० रुपयांचा टप्पा गाठला आहे!
नेमकं काय घडलंय बाजारात? हा भाव टिकणार का? आणि तुम्ही तुमचा कापूस आता विकावा की साठवून ठेवावा? यावरच आज आपण ‘आपला बळीराजा’च्या या विशेष रिपोर्टमध्ये चर्चा करणार आहोत.
शेतकरी मित्रांनो, जानेवारी २०२६ च्या शेवटच्या आठवड्यात कापूस बाजारात काही सकारात्मक हालचाली दिसून आल्या आहेत:
बाजार भाव अपडेट
- अकोला आणि यवतमाळमध्ये तेजी: विदर्भातील प्रमुख बाजारपेठांमध्ये, विशेषतः अकोला आणि यवतमाळमध्ये कापसाचे भाव ₹७,९०० ते ₹८,०५० प्रति क्विंटलच्या दरम्यान पोहोचले आहेत.
- हमीभावाच्या (MSP) जवळ: केंद्र सरकारने मध्यम धाग्याच्या कापसासाठी ₹७,७१० आणि लांब धाग्यासाठी ₹८,११० हमीभाव जाहीर केला होता. आनंदाची गोष्ट म्हणजे, खासगी बाजारातील दर आता हमीभावाच्या बरोबरीने किंवा काही ठिकाणी त्यापेक्षा जास्त मिळत आहेत.
- आवक आणि मागणी: बाजारात सध्या कापसाची आवक मध्यम आहे, पण व्यापाऱ्यांकडून मागणी वाढल्याने दरात सुधारणा झाली आहे. जळगावात मात्र भाव अजूनही ६,९०० ते ७,००० च्या आसपास रेंगाळत आहेत, पण तिथेही सुधारणेची अपेक्षा आहे.
हे भाव का वाढले आणि पुढे काय?
मी गेली १० वर्षे कृषी पत्रकारिता करत आहे आणि माझा अनुभव सांगतो की सध्याची भाववाढ ही केवळ नशीब नसून त्यामागे ठोस कारणं आहेत.
१. कमी झालेला पेरा: यंदा महाराष्ट्रात कापसाचा पेरा (sowing area) गेल्या वर्षीच्या तुलनेत सुमारे ६% ने घटला आहे. अनेक शेतकऱ्यांनी सोयाबीन आणि इतर पिकांकडे मोर्चा वळवला. उत्पादन कमी होणार, हे व्यापाऱ्यांना कळल्याने त्यांनी आता खरेदीचा वेग वाढवला आहे. २. जागतिक स्थिती: आंतरराष्ट्रीय बाजारात कापसाच्या गाठींची मागणी स्थिर आहे आणि आयात शुल्काबाबतच्या धोरणांमुळे स्थानिक कापसाला उठाव मिळत आहे. ३. गुणवत्ता महत्त्वाची: ज्या शेतकऱ्यांचा कापूस कोरडा आहे आणि आर्द्रता (moisture) ८% पेक्षा कमी आहे, त्यांना व्यापाऱ्यांकडून जास्त भाव मिळत आहे. ओल्या कापसाला अजूनही भाव कमीच आहे.
भाव वाढले म्हणून हुरळून जाऊ नका, पण घाबरूनही जाऊ नका. कृषी तज्ज्ञ म्हणून माझा तुम्हाला हाच सल्ला राहील:
- टप्प्याटप्प्याने विक्री करा: तुमच्याकडे १० क्विंटल कापूस असेल, तर सगळा एकदम विकण्यापेक्षा ३-४ क्विंटल आता चांगल्या भावात काढून टाका. उरलेला माल बाजारचा कल पाहून विका. यामुळे सरासरी भाव चांगला मिळेल.
- गुणवतेवर लक्ष द्या: कापूस वेचताना तो स्वच्छ राहील याची काळजी घ्या. कपाशीत काडी-कचरा जाऊ देऊ नका. स्वच्छ कापसाला व्यापारी नेहमीच १००-२०० रुपये जास्त देतात.
- बाजार समितीचे अपडेट्स तपासा: तुमच्या जवळच्या बाजार समितीचे रोजचे भाव मोबाईलवर चेक करत राहा. जिथे जास्त भाव मिळेल तिथेच माल न्या.
निष्कर्ष:
शेतकरी मित्रांनो, सध्याचे चित्र आशादायक नक्कीच आहे. ८ हजाराचा भाव हा सन्मानजनक आहे, पण वाढत्या उत्पादन खर्चाचा विचार करता तो आणखी वाढायला हवा, हेच खरं. पण निदान आता कवडीमोल भावात कापूस विकण्याची वेळ टळली आहे, हे ही नसे थोडके!
तुमचं मत काय? तुमच्या जिल्ह्यात किंवा तालुक्यात आज कापसाला काय भाव चालू आहे? कमेंट बॉक्समध्ये तुमच्या गावच्या नावासहित नक्की सांगा, जेणेकरून इतर शेतकरी बांधवांनाही अंदाज येईल.
– तुमचाच, एक कृषी पत्रकार (ब्लॉग: sachin popalghat )
