महाराष्ट्रातील शेती आता कात टाकत आहे. पारंपरिक नांगरणी आणि पेरणीनंतर आता फवारणीच्या कामातही मोठी क्रांती होत आहे. मजूर मिळत नाहीत म्हणून हताश होणाऱ्या शेतकऱ्यांसाठी ‘ड्रोन’ हे एक वरदान ठरले आहे. सध्या सोशल मीडियावर आणि गावागावात एकच चर्चा आहे की, ड्रोन खरेदीवर १०० टक्के अनुदान कोणाला मिळते? कारण, जर हे यंत्र मोफत किंवा मोठ्या सवलतीत मिळाले, तर फवारणीचा एकरी खर्च निम्म्यावर येऊ शकतो. २०२६ च्या नवीन कृषी धोरणानुसार, सरकारने या तंत्रज्ञानाचा विस्तार करण्यासाठी मोठी तरतूद केली असून, सामान्यातल्या सामान्य शेतकऱ्याला याचा लाभ कसा घेता येईल, याचा हा सविस्तर आढावा.
ड्रोन खरेदीवर १०० टक्के अनुदान कोणाला मिळते?
अनेक शेतकऱ्यांचा असा समज आहे की वैयक्तिक वापरासाठी प्रत्येकालाच पूर्ण अनुदान मिळते, पण वास्तव थोडे वेगळे आहे. केंद्र आणि राज्य सरकारच्या मार्गदर्शक सूचनांनुसार, १०० टक्के अनुदानाची विभागणी खालीलप्रमाणे केली आहे:
- सरकारी संस्था आणि कृषी विद्यापीठे: ज्या संस्था शेतकऱ्यांना प्रशिक्षण देतात किंवा प्रात्यक्षिके दाखवतात (उदा. KVK, ICAR), त्यांना ड्रोन खरेदीसाठी १० लाख रुपयांपर्यंत म्हणजेच १००% अनुदान दिले जाते.
- शेतकरी उत्पादक संस्था (FPO): जर तुम्ही एकत्र येऊन गटाने किंवा FPO च्या माध्यमातून ड्रोन घेऊ इच्छित असाल, तर ७५% पर्यंत सवलत मिळते.
- वैयक्तिक शेतकरी: अल्पभूधारक, महिला शेतकरी आणि अनुसूचित जाती/जमाती प्रवर्गातील बांधवांसाठी ५०% अनुदान (कमाल ५ लाख) दिले जाते. इतर शेतकऱ्यांसाठी हे प्रमाण ४०% आहे.
“कृषी ड्रोन अनुदान २०२६ ऑनलाईन अर्ज कसा करावा?”
जर तुम्ही या योजनेचा लाभ घेण्याचे ठरवले असेल, तर आता धावपळ करण्याची गरज नाही. तुम्ही घरबसल्या तुमच्या मोबाईलवरून ‘महाडीबीटी’ (MahaDBT) पोर्टलवर अर्ज करू शकता.
- महाडीबीटी पोर्टलवर जा: MahaDBT Farmer या अधिकृत संकेतस्थळाला भेट द्या.
- पर्याय निवडा: ‘अर्ज करा’ या बटणावर क्लिक करून ‘कृषी यांत्रिकीकरण’ हा विभाग निवडा.
- यंत्राची निवड: तिथे ‘ड्रोन’ हा पर्याय निवडून आपली पसंती नोंदवा.
- कागदपत्रे अपलोड करा: तुमचा ७/१२, ८-अ, आधार कार्ड आणि बँक पासबुकची प्रत स्कॅन करून अपलोड करा.
- लॉटरी प्रक्रिया: अर्जांची छाननी झाल्यावर संगणकीय सोडत निघते. निवड झाल्यास तुम्हाला ‘पूर्वसंमती पत्र’ मिळते, त्यानंतरच ड्रोन खरेदी करायचा असतो.
ड्रोन फवारणी: खर्चाचे गणित आणि स्थानिक अनुभव
आपल्या महाराष्ट्रातील पश्चिम महाराष्ट्र आणि विदर्भातील कपाशी व सोयाबीन पट्ट्यात ड्रोनचा वापर वाढला आहे. स्थानिक शेतकऱ्यांच्या अनुभवानुसार:
- वेळेची बचत: एका एकरची फवारणी अवघ्या ८ ते १० मिनिटांत पूर्ण होते.
- पाण्याची बचत: जिथे आधी २०० लिटर पाणी लागायचे, तिथे आता फक्त १५ ते २० लिटर पाण्यात काम होते.
- आरोग्याची सुरक्षा: फवारणी करताना विषबाधा होण्याचा धोका पूर्णपणे टळतो.
- एकरी खर्च: सध्या बाजारात ड्रोन फवारणीचा दर प्रति एकर ५०० ते ६०० रुपयांच्या आसपास आहे, जो मजुरांच्या खर्चापेक्षा कमी आणि प्रभावी आहे.
वैयक्तिक शेतकऱ्यांसाठी ड्रोन अनुदान पात्रता निकष
ड्रोन घेण्यासाठी केवळ शेतकरी असणे पुरेसे नाही, तर काही तांत्रिक बाबींची पूर्तता करणे आवश्यक आहे:
- अर्जदार शेतकऱ्याच्या नावावर शेती असणे अनिवार्य आहे.
- ड्रोन चालवण्यासाठी DGCA कडून अधिकृत ‘ड्रोन पायलट ट्रेनिंग’ प्रमाणपत्र असणे गरजेचे आहे (अनेक कंपन्या आता ड्रोन खरेदीसोबत हे ट्रेनिंग मोफत देत आहेत).
- ज्या कंपनीचा ड्रोन तुम्ही घेणार आहात, तो ‘टाईप सर्टिफाईड’ असावा.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQs)
प्र. १: ड्रोन खरेदीवर १०० टक्के अनुदान कोणाला मिळते?
उत्तर: कृषी विज्ञान केंद्र (KVK), कृषी विद्यापीठे आणि सरकारी संशोधन संस्थांना प्रात्यक्षिकांसाठी १००% (कमाल १० लाख) अनुदान मिळते.
प्र. २: सामान्य शेतकऱ्याला किती अनुदान मिळते?
उत्तर: अनुसूचित जाती/जमाती, महिला आणि अल्पभूधारक शेतकऱ्यांना ५०% किंवा ५ लाख रुपयांपर्यंत अनुदान मिळते.
प्र. ३: ड्रोनसाठी बँक कर्ज मिळते का?
उत्तर: हो, ‘ॲग्री इन्फ्रास्ट्रक्चर फंड’ (AIF) अंतर्गत बँका ड्रोन खरेदीसाठी कर्ज देतात, ज्यामध्ये व्याजात ३% पर्यंत सवलतही मिळू शकते.
प्र. ४: ड्रोन फवारणीचा एकरी खर्च किती येतो?
उत्तर: साधारणपणे पिकाच्या प्रकारानुसार एकरी ४५० ते ६०० रुपयांपर्यंत खर्च येतो.
टीप: बातमीतील माहिती ही सरकारी धोरणानुसार बदलू शकते, कृपया अर्ज करण्यापूर्वी महाडीबीटी पोर्टलवरील नवीन सूचना तपासाव्यात.
marathi bigg boss
सचिन पोपळघट गेल्या ८ वर्षांपासून कृषी अभ्यासक म्हणून कार्यरत असून, 'शेतकरी हाच खरा 'marathi bigg boss' या ध्येयाने मी काम करत आहे. तंत्रज्ञान आणि शेतीची सांगड घालून, सरकारी योजना व पीक विम्याची अचूक माहिती सोप्या भाषेत शेतकऱ्यांपर्यंत पोहोचवणे हाच माझा उद्देश आहे. ८ वर्षांचा प्रदीर्घ अनुभव आणि जमिनीवरची माहिती यामुळे हजारो शेतकऱ्यांचा विश्वास सार्थ ठरवत आहे
