आरोग्य आणि जीवन विमा घेताना या ५ चुका अजिबात करू नका, अन्यथा ऐनवेळी लाखांचा क्लेम होईल रिजेक्ट!

विम्याचे हप्ते (Premium) वर्षानुवर्षे प्रामाणिकपणे भरूनही, जेव्हा खऱ्या अर्थाने पैशांची गरज असते तेव्हा क्लेम रिजेक्ट झाला तर? दुर्दैवाने, आजकाल अशा घटना खूप वाढल्या आहेत. वाढती महागाई आणि उपचारांचा खर्च पाहता आजच्या काळात ‘हेल्थ इन्शुरन्स’ (Health Insurance) आणि कुटुंबाच्या सुरक्षेसाठी ‘टर्म इन्शुरन्स’ (Term Insurance) असणे ही चैन नसून मूलभूत गरज बनली आहे.

पण, केवळ विमा खरेदी करणे पुरेसे नसते; तो योग्य पद्धतीने आणि संपूर्ण माहिती घेऊन खरेदी करणे जास्त महत्त्वाचे असते. गुगलवर आणि वेगवेगळ्या प्लॅटफॉर्म्सवर अनेकजण विम्याची माहिती शोधतात, पण योग्य मार्गदर्शन न मिळाल्यामुळे ते काही गंभीर चुका करतात.

खाली अशा ५ महत्त्वाच्या गोष्टी दिल्या आहेत, ज्या विमा घेताना तुम्ही नेहमी लक्षात ठेवल्या पाहिजेत. या चुका टाळल्यास तुमचा किंवा तुमच्या कुटुंबाचा क्लेम कधीही रिजेक्ट होणार नाही.

१. आधीपासून असलेल्या आजारांची (Pre-existing Diseases) माहिती लपवणे

विमा घेताना लोक करत असलेली ही सर्वात मोठी आणि गंभीर चूक आहे. प्रीमियमची रक्कम वाढेल या भीतीने अनेकजण स्वतःला आधीपासून असलेल्या आजारांची (उदा. ब्लड प्रेशर, मधुमेह, अस्थमा) माहिती विमा कंपनीपासून लपवतात.

• नुकसान काय? जेव्हा तुम्ही क्लेम करण्यासाठी जाता, तेव्हा रुग्णालयाच्या रेकॉर्ड्सवरून कंपनीला तुमच्या जुन्या आजारांची सहज माहिती मिळते. अशा वेळी ‘माहिती लपवली’ या कारणास्तव तुमचा संपूर्ण क्लेम थेट रिजेक्ट केला जातो.
• काय करावे? विमा घेताना फॉर्ममध्ये तुमच्या आरोग्याविषयीची १००% खरी माहिती द्या. थोडे जास्त पैसे गेले तरी चालतील, पण ऐनवेळी फसवणूक होणार नाही.

२. ‘रूम रेंट कॅपिंग’ (Room Rent Capping) कडे दुर्लक्ष करणे

तुम्ही ५ लाखांचा हेल्थ इन्शुरन्स घेतला असेल, पण त्यात ‘रूम रेंट कॅपिंग’ची अट असेल, तर तुम्हाला मोठा फटका बसू शकतो. अनेक पॉलिसीजमध्ये रुग्णालयाच्या खोलीच्या भाड्यावर मर्यादा असते (उदा. एकूण कव्हरच्या १% म्हणजेच ५००० रुपये प्रतिदिन).

• नुकसान काय? जर तुम्ही रुग्णालयात अशी खोली घेतली जिचे भाडे १०,००० रुपये आहे, तर कंपनी केवळ ५,००० रुपये देईल. पण इथून पुढे खरा खेळ सुरू होतो; डॉक्टरची फी आणि इतर चाचण्यांचे बिल हे रूमच्या कॅटेगरीनुसार वाढते. कंपनी हे वाढीव बिल देखील नाकारते आणि हा हजारो रुपयांचा भार तुमच्या खिशावर पडतो.
• काय करावे? नेहमी अशी पॉलिसी निवडा ज्यामध्ये ‘नो रूम रेंट कॅपिंग’ (No Room Rent Capping) असेल.

३. ‘प्रतीक्षा कालावधी’ (Waiting Period) न वाचणे

कोणताही हेल्थ इन्शुरन्स आज घेतल्यावर उद्यापासून सर्व आजारांसाठी लागू होत नाही. प्रत्येक पॉलिसीमध्ये विशिष्ट आजारांसाठी ‘वेटिंग पिरियड’ असतो.

• नुकसान काय? सामान्यतः मोतीबिंदू, मुतखडा (Kidney Stone), सांधेरोपण (Joint Replacement) अशा आजारांसाठी २ ते ४ वर्षांचा वेटिंग पिरियड असतो. जर तुम्ही या काळात क्लेम केला, तर तो रिजेक्ट होतो.
• काय करावे? विमा घेताना एजंटला स्पष्ट विचारा की कोणत्या आजारांसाठी किती वर्षांचा वेटिंग पिरियड आहे. कमीत कमी वेटिंग पिरियड असलेली पॉलिसी निवडणे केव्हाही उत्तम.

४. ‘को-पेमेंट’ (Co-Payment) ची अट मान्य करणे

ज्येष्ठ नागरिकांचा विमा काढताना कंपन्या अनेकदा ‘को-पेमेंट’चा क्लॉज टाकतात. को-पेमेंट म्हणजे एकूण बिलाचा काही वाटा (उदा. १०% किंवा २०%) तुम्हाला स्वतःच्या खिशातून भरावा लागतो आणि उर्वरित रक्कम विमा कंपनी देते.

• नुकसान काय? जर रुग्णालयाचे बिल ५ लाख आले आणि तुमची २०% को-पेमेंटची अट असेल, तर तुम्हाला स्वतः १ लाख रुपये भरावे लागतील.
• काय करावे? विमा खरेदी करताना शक्यतो ‘झिरो को-पेमेंट’ (Zero Co-payment) असलेली पॉलिसी निवडा.

५. केवळ इन्व्हेस्टमेंट म्हणून ‘जीवन विमा’ (Life Insurance) घेणे

अनेकदा लोक टॅक्स वाचवण्यासाठी किंवा पैसे दुप्पट होतील या आशेने एंडोमेंट (Endowment) किंवा मनीबॅक (Money-back) पॉलिसी घेतात. यात प्रीमियम जास्त असतो आणि कव्हर (Sum Assured) अत्यंत कमी (उदा. ५ ते १० लाख) असते.

• नुकसान काय? कुटुंबातील मुख्य कमावत्या व्यक्तीच्या पश्चात ५-१० लाख रुपये आजच्या महागाईच्या काळात कुटुंबाला सावरण्यासाठी अजिबात पुरेसे नसतात.
• काय करावे? जीवनाची खरी सुरक्षा हवी असेल तर नेहमी ‘टर्म इन्शुरन्स’ (Term Insurance) घ्या. यात अत्यंत कमी प्रीमियममध्ये (उदा. महिन्याला १०००-१५०० रुपये) तुम्हाला थेट १ कोटी रुपयांचे कव्हर मिळते. गुंतवणुकीसाठी म्युच्युअल फंड्स किंवा पीपीएफ (PPF) चा पर्याय निवडा, पण विम्याची गुंतवणुकीशी सांगड घालू नका.

थोडक्यात पण महत्त्वाचे: विमा खरेदी करताना एजंटवर १०० टक्के आंधळा विश्वास ठेवू नका. पॉलिसीचे डॉक्युमेंट्स स्वतः वाचा. गरज वाटल्यास कंपनीच्या टोल-फ्री नंबरवर कॉल करून तुमच्या शंकांचे निरसन करा. तुम्ही दिलेला एक एक रुपया तुमच्या कष्टाचा आहे, त्यामुळे तुमची पॉलिसी तुम्हाला आणि तुमच्या कुटुंबाला पूर्ण सुरक्षा देणारीच असली पाहिजे.

(हा लेख वाचकांना विम्यासंदर्भात जागरूक करण्यासाठी लिहिला आहे. कोणताही विमा घेताना सेबी/आयआरडीएआय (IRDAI) नोंदणीकृत आर्थिक सल्लागाराचा सल्ला नक्की घ्या.)