परदेशवारीची स्वप्ने पाहताय? पण ‘ट्रॅव्हल इन्शुरन्स’ (Travel Insurance) नसेल, तर एका आजारपणामुळे विकावे लागेल घर!

युरोपची टूर असो, दुबईचे शॉपिंग असो किंवा थायलंडची सुट्टी… परदेशात फिरण्याचे स्वप्न प्रत्येक जण पाहतो. आपण विमानाचे तिकीट, हॉटेल आणि शॉपिंगवर लाखो रुपये अगदी हसत हसत खर्च करतो. पण, जेव्हा अवघ्या २-३ हजार रुपयांचा ‘ट्रॅव्हल इन्शुरन्स’ (Travel Insurance – प्रवास विमा) काढण्याची वेळ येते, तेव्हा आपण तो ‘अनावश्यक खर्च’ मानून टाळतो.

गुगल डिस्कव्हरवर अनेकदा ‘स्वस्तात परदेश प्रवास कसा करावा?’ हे शोधले जाते, पण परदेशात अचानक उद्भवणाऱ्या संकटांतून कसे वाचावे, याची माहिती फार कमी लोक घेतात. अमेरिका किंवा युरोपसारख्या देशांमध्ये वैद्यकीय खर्च इतका प्रचंड आहे की, तिथे साधा ताप किंवा अपघात झाला, तर कुटुंबावर घर विकण्याची वेळ येऊ शकते. आज आपण ‘ट्रॅव्हल इन्शुरन्स’चे महत्त्व, त्याचे फायदे आणि एका डोळे उघडणाऱ्या केस स्टडीसह याची सविस्तर माहिती पाहणार आहोत.

ट्रॅव्हल इन्शुरन्स नक्की काय काम करतो? (मुख्य फायदे)

प्रवास विमा हा केवळ ‘विमानात सामान हरवले’ तर मिळणारी नुकसान भरपाई नाही. हा विमा तुमच्या प्रवासातील वैद्यकीय आणि बिगर-वैद्यकीय अशा दोन्ही आणीबाणीच्या (Emergency) प्रसंगांत तुमचा सर्वात मोठा आधार असतो.

• वैद्यकीय आणीबाणी (Medical Emergencies): परदेशात अचानक तब्येत बिघडली, हृदयविकाराचा झटका आला किंवा अपघात झाला, तर रुग्णालयाचा कोट्यवधी रुपयांचा खर्च विमा कंपनी उचलते. यात कॅशलेस उपचारांची सुविधाही मिळते.
• प्रवास रद्द होणे (Trip Cancellation & Delay): जर तुमच्या घरातील एखाद्या व्यक्तीचे अचानक निधन झाले किंवा आजारपणामुळे तुम्हाला ऐनवेळी परदेशातील ट्रिप रद्द करावी लागली, तर हॉटेल आणि विमानाचे ‘नॉन-रिफंडेबल’ पैसे इन्शुरन्स कंपनी तुम्हाला परत देते.
• पासपोर्ट आणि सामान हरवणे (Loss of Baggage/Passport): परक्या देशात पासपोर्ट हरवणे हे सर्वात मोठे संकट असते. अशा वेळी नवीन डुप्लिकेट पासपोर्ट काढण्याचा खर्च आणि तो मिळेपर्यंत राहण्याचा/खाण्याचा खर्च हा विमा कव्हर करतो. तसेच एअरलाईन्सकडून तुमचे सामान गहाळ झाल्यास त्याचीही भरपाई मिळते.
• वैद्यकीय स्थलांतर (Medical Evacuation): एखाद्या गंभीर आजारात रुग्णाला एअर ॲम्ब्युलन्सने (Air Ambulance) पुन्हा भारतात आणावे लागले, तर त्याचा लाखो रुपयांचा खर्चही यात मिळतो.

केस स्टडी: एका ट्रॅव्हल इन्शुरन्सने वाचवले ४५ लाख रुपये!

पार्श्वभूमी: पुण्यातील एका आयटी कंपनीत काम करणारा ३५ वर्षीय समीर आणि त्याची पत्नी त्यांच्या लग्नाच्या वाढदिवसानिमित्त १० दिवसांसाठी स्वित्झर्लंड (युरोप) ट्रिपवर गेले होते. ट्रिपला जाण्यापूर्वी समीरने शहाणपणा करत दोघांसाठी अवघ्या ३,५०० रुपयांत १ लाख डॉलर (सुमारे ८३ लाख रुपये) कव्हर असलेला ‘कॉम्प्रेहेन्सिव्ह ट्रॅव्हल इन्शुरन्स’ घेतला होता.

प्रसंग: स्वित्झर्लंडमध्ये पोहोचल्यानंतर तिसऱ्याच दिवशी समीरच्या पोटात अचानक असह्य वेदना सुरू झाल्या. त्याला तातडीने झुरिचमधील एका रुग्णालयात दाखल करावे लागले. डॉक्टरांनी तपासणी करून सांगितले की, त्याच्या ‘अपेंडिक्स’चा (Appendicitis) त्रास बळावला आहे आणि तत्काळ इमर्जन्सी ऑपरेशन करावे लागेल.

विमा कंपनीची मदत:

• समीरच्या पत्नीने घाबरून न जाता विमा कंपनीच्या २४/७ ग्लोबल टोल-फ्री नंबरवर कॉल केला.
• रुग्णालयाने ऑपरेशन, ३ दिवसांचे ॲडमिट आणि औषधांचे एकूण बिल ५५,००० स्विस फ्रँक (भारतीय चलनात अंदाजे ४५ लाख रुपये) दिले.
• इन्शुरन्स कंपनीने थेट रुग्णालयाशी संपर्क साधला आणि संपूर्ण ४५ लाख रुपयांचे बिल ‘कॅशलेस’ पद्धतीने भरले.
• समीरला स्वतःच्या खिशातून एकही रुपया द्यावा लागला नाही. जर त्याने ३,५०० रुपयांचा ट्रॅव्हल इन्शुरन्स घेतला नसता, तर त्याला भारतातून कर्ज काढून किंवा घर गहाण ठेवून हे पैसे भरावे लागले असते.

कोणत्या परिस्थितीत ट्रॅव्हल इन्शुरन्स क्लेम नाकारला जातो? (Exclusions)

विमा काढला म्हणजे सर्व काही कव्हर झाले असे नाही. खालील चुका केल्यास कंपनी क्लेम थेट नाकारते:

• आधीचे आजार लपवणे (Pre-existing Diseases): तुम्हाला भारतात असतानाच हृदयविकार किंवा मधुमेह असेल आणि तो फॉर्ममध्ये न सांगता परदेशात त्यावर उपचार घेतल्यास पैसे मिळत नाहीत.
• साहसी खेळ (Adventure Sports): बंजी जम्पिंग, स्काय डायव्हिंग किंवा स्कूबा डायव्हिंग करताना अपघात झाल्यास सामान्य ट्रॅव्हल पॉलिसी पैसे देत नाही. त्यासाठी खास ‘ॲडव्हेंचर स्पोर्ट्स ॲड-ऑन’ घ्यावा लागतो.
• मद्यपान करून अपघात: दारूच्या किंवा ड्रग्जच्या नशेत असताना गाडी चालवल्यास आणि अपघात झाल्यास विमा कंपनी कोणताही क्लेम मंजूर करत नाही.

परदेशवारीला जाताना फ्लाईटचे तिकीट बुक करताना अनेकदा विमान कंपन्या १००-२०० रुपयांत एक ‘बेसिक इन्शुरन्स’ देतात. तो केवळ नावापुरता असतो आणि त्यात अत्यंत कमी गोष्टी कव्हर होतात. त्यामुळे नेहमी एखाद्या चांगल्या जनरल इन्शुरन्स कंपनीकडून स्वतंत्र आणि सर्वसमावेशक ‘ट्रॅव्हल इन्शुरन्स’ खरेदी करा. तुमच्या प्रवासाचा आनंद द्विगुणित करण्यासाठी आणि खिशाला लागणारी मोठी गळती थांबवण्यासाठी हा विमा तुमच्यासोबत असणे अत्यंत अनिवार्य आहे.